Ittoqqortoormiini nannuttassat tamakkerneqarput
Attaveqarfik
Kommuneqarfik SERMERSOOQ Borgmesterip Allattoqarfia Kuussuaq 2Postboks 1005
3900 Nuuk Tlf.: 36 70 00 Fax: 31 11 51
E-mail: kommuneqarfik@sermersooq.gl Ammasarfii
Nuuk Kalaallit Nunaanni illoqarfiit pingaarnersaat
Nuuk 15.000-it missaannik innuttaqartoq ineriartoruttulerpoq. Illoqarfiup pingaarnerup saniatigut nunaqarfiit marluuk Kapisillit Qeqertarsuatsiaallu 500-t missaanni innuttaqartut aamma kommunip iluaniipput.Nuuk Kalaallit Nunaanni illoqarfiit pingaarnersariinnanngilaat aammalu politikkikkut nunatsinni allaffissornikkut qiteriinnarnagu.
Nuuk aamma sutigut assigiinngitsorpassuartigut Kalaallit Nunaanni suliffissuaqarnikkut qiterisaqarfiuvoq. Tassa nunatsinni tunisassiornerup 56 procentii, 1996-imi kingullermik naatsorsuineqarmat, Nuummi ingerlanneqarsimapput. Aamma Kalaallit Nunaanni siunnersuisarfiit tamakkeraanni taakku 67 procentii Nuummissaaq inissisimapput.
Aqquserngit paarlaffiini qulliit
Nuuk kiisalu illoqarfiup ilaa Nuussuaq illoqarfiup bussiinik angallannikkut pitsaalluinnartumik attavilersugaavoq 15 minutsikkaartumik ingerlaarfigineqartarlutik. Illoqarfik 100 km sinnerlugu asfaltikkamik aqqusineqarpoq soorunalumi aamma Nuummi qulliit atorlugit angallannerup taamatut aaqqissuussaanera Kalaallit Nunaanni kisiartaavoq.
Kisiannili aqquserngit paarlaffiini qulliit Kalaallit Nunaanni Nuummi kisiartaalluni kisimik pigineqanngillat. Aamma soorunami, Kalaallit Nunanni ivikkani golfertarfituaq Nuummi taamaallaat takusinnaavat aammalu soorunami Nuuk kisimiilluni Kalaallit Nunaanni naluttarfeqarpoq tamanut ammasumik. Ukioq 2003-mi atoqqaartinneqarpoq, 100 million koruunit pallillugit akeqarluni maannakkullu oqaatigineqartalereerluni Sydneyp erinniarsuarnik erinarsortarfianut assigunerarlugu. Naluttarfik, Malimmik ateqartoq sapaatip akunnerata ullui tamakkerlugit ammasarpoq. Kisianni aggiaarit: Nalunneq Nuummi assut nuannarineqalernikuummat.
Maannakkorpiaq Nuup illoqarfittaassaa Qinngorput sanaartorneqaleruttorpoq. Illoqarfittaaq suli illoqarfiup bussiisa ingerlaartarnerannut ilanngutinngilaq, kisianni mittarfimmiit aqqusineq sangujoraartoq kusanartoq atuarlugu Qinngutsinnut sapaatikkut pisuttuarneq nuannarineqartaqaaq.
Illoqarfimmi naapittarfik
Piorsarsimassutsikkut illorsuaq kusanartoq Katuaq Nuummiittoq nunatta tamarmi piorsarsimassutsikkut illorsuaraa. Illorsuaq 1997-imi atoqqaartinneqarpoq kulturikkullu sammisassaqartitsinerpassuarnut qitiusarluni: Tusarnaartitsinerni, isiginnaartitsinerni, eqqumiitsulianik saqqummersitsinerni, filminik, oqalugiarnerni unnukkullu oqalugiarnerni. Tamakku saniatigut nuannersumik kaffesorniartarfeqarpoq, tassani kalaallit nunallu allat aviisiinik atuartoqarsinnaalluni. Piorsarsimassutsikkut illorsuup ataatsimiinnissanut aaqqissuisoqarfia ukiup ingerlanerani illoqarfimmiunut, nunatsinneersunut nunanillu allaneersunut aaqqissuisuusarpoq ukiumut 8.000-it sinnerlugit isertoqartarluni. Kalaallit Nunaanni Nordisk Institut aamma Katuamiippoq. Katuaq Kalaallit Nunaata avammut kiinnertartoraa immikkut pingaartitaralugit nunani avannarlermiut kiisalu Canadami, Alaskami aammalu Chukotkami Sibiriemiittumi nunap inoqqaavi.
Nuummi kommunalbestyrelsip ataatsimiittarfia aammattaaq illoqarfiit pingaarnersaani soqutiginartut ilagaat. Inersuaq qalipakkanik ikaartitikkanik assilialersugaavoq, ilutsillu qalipakkaninngaanneerput, Kalaallit Nunaata eqqumiitsuliortorsuanit tusaamasaasumit, Hans Lyngemit ukioq 1988-imi toqusoq sananeqartut. Assilissat kalaallit savaasa qiviuinik ikaartitigaapput, kalaallit naasuinit qalipaasersugaallutik.
Nuup Kommunea 105.000 km2-nik isorartussuseqartoq, Danmarkip marloriaataa sinnerlugu angissuseqarpoq. Illoqarfik Nuup Kangerluata paavani kusanaqaluni inissisimavoq. Kangerloqarfik nunarsuarmi annerpaat ilagaat, 100 km takissuseqarluni, ajornanngilluinnartumillu kangerluup iluanut Savalimmiut inissinneqarsinnaagaluarlutik. Kangerluk kusanartorsuaq illoqarfimmiut sunngiffeqarnerannut, piniariarnerannut aalisariarnerannullu sinaakkusiisuuvoq.
Ukiuunerani timersuutinik assigiinngitsunik sammisaqarnissamut periarfissarpassuaqartarpoq, kiisalu qaqqani snescooterinik sisoraatinilluunniit angalaarujoortoqarsinnaalluni. Aasami umiatsiamik angalaarnissamut, piniariarnissamut aalisariarnissamullu periarfissaqarluarpoq.
Ulloq unnuarlu qaamajuartut
Nuuk qaasuitsup killeqarfianiit 250 km-tut kujasitsigisumi inissisimavoq. Decemberip qaammataani seqineq ullaakkut nalunaaqutaq qulit eqqaani nuisarpoq tarrittarlunilu pingasut qiteqqutilernerani. Majilli naaneraniit augustip ingerlatilernerata tungaanut ulloq unnuarlu qaamajuaannartarluni.
Sila isseqanngingajattarpoq julip qaammataani agguaqatigiissillugu arfineq marluk tikillugit kiattarluni, kiisalu januarip qaammataani arfineq pingasut angullugit issittarluni.
Illoqarfik sineriammut qanittumiimmat tamatuma kinguneranik, ukiukkut aperujussuarsinnaasarpoq, novemberip decemberillu qaammataasa taarnerini silamik qaammarsaaqataasartumik. Apulli kisimi taarmi qaammaqqutaaneq ajorpoq, arlalitsigut arsarnerit qilak allaaqqitsillugu ikualasuusisarput, ullorissat uisorilasarlutik.
Nuuk nunatsinni pissutsit eqqarsaatigalugit aningaasaqarnikkut inissisimalluarpoq.
Kommunimi akileraarut 40 procentiuvoq tassanngaanniit kommunimut akileraarut 25 procentiulluni. 4 procenti kommunit kattuffiannut akiliutigineqartarluni kiisalu 11 procenti Nunatta karsianut. Inummut ilanngaat 40.000-iuvoq. Akileraarusersuisarneq pisariitsuuvoq assigiinngissitaartumillu akileraarusiisarneq tunngaviulluni ilanngaatikitsuararsuulluni.
Kommuni ukiumut 800 million koruuninik isertitaqartarpoq, taakkunannga 450 millionit akileraarutiniit. Tamatuma saniatigut Namminersornerullutik Oqartussanit ataatsimoorussamik tapiissutiniit 250 millionit utertinneqartarlutik, sinnerilu amerlassusileriikkanik akiliutiniit aammalu erniaaniit.
Ilinniartitaanerup tungaatigut Nuuk, nunatsinni ilinniaqqittarnernut qitiusoqarfiuvoq. Tamaaniippoq Kalaallit Nunaanni ilisimatusarfituaq. Ilinniartitsisunngornianut ilinniarfik, isumaginninnermi siunnersortinut ilinniarfik, peqqissaanermut tusagassiortunngorniarnermullu ilinniarfiit, niuernermik ilinniarfik, sanaartornermik ilinniarfik STI-lu.
Namminersornerullutik Oqartussat Pinngortitaleriffiup eqqaani ilisimatusarfiliorniarlutik pilersaarut annertooq maannakkut suliarileruttorpaat. Ilisimatusarfissaq taamaalluni naammassineqarpat, pilersaarutaavoq maani Kalaallit Nunaanniittut ilinniarfiit qaffasinnerusut tamaasa ataatsimoortilernissaat.